Lotus Improv on the NeXT

Artificial Intelligence As It Once Was

Internet Archive vừa công bố bộ sưu tập "Vintage Artificial Intelligence" cho phép truy cập và chạy phần mềm AI từ thập niên 1970 đến 1990 trực tiếp trên trình duyệt qua mô phỏng. Bộ sưu tập này chứa nhiều phiên bản của Eliza, các trò chơi phiêu lưu hội thoại, môi trường Lisp và Prolog, Racter (chương trình viết truyện đầu tiên), Alter Ego, một số triển khai của Conway's Game of Life và chương trình cờ vua Sargon. Mặc dù một số tác phẩm nổi tiếng như Hexapawn, Parry và công cụ George không được bao gồm, nhưng bộ sưu tập vẫn cung cấp đủ материала để nghiên cứu cách các hệ thống dựa trên quy tắc và xử lý ngôn ngữ tự động hoạt động trong thời kỳ đầu của AI. Nhờ khả năng mô phỏng trong trình duyệt, nhà phát triển và nhà nghiên cứu có thể kiểm tra, so sánh và học hỏi từ mã nguồn gốc mà không cần cài đặt phần mềm cũ hoặc máy tính thời đại. Điều này nhắc nhở chúng ta về giá trị của việc lưu trữ và truy cập phần mềm lịch sử để tránh mất mát kiến thức về thiết kế hệ thống chuyên gia đầu tiên và cung cấp cảm hứng cho các phương pháp AI hiện tại dựa trên quy tắc.

Bài viết này giúp lập trình viên khám phá và trải nghiệm nền tảng lịch sử của trí tuệ nhân tạo từ những năm 1970-1990.

The Sinclair Spectrum Gets A Desktop GUI

Một lập trình viên tên mindbox77 đã phát triển ZXdesk, giao diện desktop bằng assembly language cho máy tính 48k ZX Spectrum, lấy cảm hứng từ GEM với menu, cửa sổ và ứng dụng tích hợp. Do ZX Spectrum 48k không có ổ đĩa, các ứng dụng được nhúng trực tiếp vào GUI thay vì tải riêng, khiến nó giống hơn shell GUI hơn là hệ điều hành đa nhiệm thực sự. Dù vậy, ZXdesk được coi là hệ điều hành gần nhất từng được tạo ra cho chiếc máy tính cổ điển này. Dự án này cho thấy khả năng tối ưu assembly language để tạo giao diện đồ họa phức tạp trên phần cứng cực kỳ hạn chế.

Bài viết này cho thấy cách một lập trình viên có thể tạo giao diện đồ họa đầy đủ cho máy tính đời cũ, minh họ khả năng sáng tạo với giới hạn phần cứng.

How A 1981 RAM Expansion Worked

A teardown video by Happy Little Diodes reveals more complexity than expected inside a 1981 Sinclair ZX81 16K RAM pack. The upgrade used two PCBs connected by ribbon cables: one packed with 74-series logic chips, the other holding 4116 DRAM chips and a discrete power supply circuit. Because the 4116 DRAM needed multiple voltages, the pack included a clever self-oscillating single-transistor switcher generating +12V and -5V, complete with a quench diode in its 12V Zener regulator. The piece also notes the RAM pack's infamous instability, since it was designed on a machine clamped to a desk, so any jostling in real use would trigger a reset. Later versions consolidated the logic into a single custom chip.

Native SMB3 Client Brings Modern NAS Access To 20-Year-Old PowerPC Macs

Một lập trình viên tên watermark_hd đã phát triển Aqualink, client SMB3 native cho các máy PowerPC cũ chạy OS X Tiger và Leopard, giúp những thiết bị 20 năm tuổi kết nối với thiết bị NAS hiện đại. Công cụ này sử dụng thư viện libsmb2 của Ronnie Sahlberg cùng server WebDAV local, tận dụng tính năng mount_webdav có sẵn trong Tiger để mount volume từ xa. Mã nguồn và bản dịch tiếng Nhật đã được đăng trên GitHub. Mặc dù chưa hỗ trợ chia sẻ SMB3 mã hóa, Aqualink vẫn cải thiện bảo mật mạng so với việc phải dùng lại SMB1/CIFS.

Bài viết này cho thấy cách thức biến máy Mac PowerPC cũ có thể kết nối với thiết bị lưu hiện đại qua giao thức SMB3.

Emulating A Floppy Drive By Emulating The Drive Itself

Dự án của một người đam mê đã mô phỏng ổ đĩa mềm Commodore 1551 hiếm có bằng cách kết hợp CPU 6510 và ROM gốc với Raspberry Pi Pico để mô phỏng chính phần cứng của ổ đĩa. Pico tạo ra clock và thời gian IRQ, trong khi CPLD xử lý logic ghép, cùng màn hình OLED cho người dùng chọn hình ảnh đĩa. Dự án khởi đầu như một bo con cho bo mạch gốc ổ đĩa và hiện có sẵn trên GitHub với không gian ROM cho cả firmware gốc và cộng đồng. Đây là ví dụ thú vị về việc tích hợp phần cứng vintage với microcontroller hiện đại để bảo tồn hệ thống cũ.

Dự án mô phỏng ổ đĩa 1551 hiếm hoi bằng cách kết hợp CPU gốc với Raspberry Pi Pico mang đến giải pháp lưu trữ chính xác cho máy tính cổ Commodore.

2026 Retrocomputing Challenge: A Homebrew Computer In Only Three ICs

Trong bối cảnh cuộc thi retrocomputing 2026, dự án 68k-MBC của hobbyist Just4Fun tạo ra máy tính sử dụng chỉ ba chip IC. Nguyên nhân kỹ thuật là việc tích hợp Motorola 68008 CPU với SRAM và PIC microcontroller đóng vai trò ROM, tạo thành hệ thống tối giản. Hệ quả là máy chạy được CP/M68K hay các thực thi độc lập với giới hạn 512 KB RAM và một cổng serial. Điều đáng học là kiến trúc "full" mở rộng với thêm cổng serial, lưu trữ SD, RTC và bộ thích hợp máy in, chứng minh khả năng tạo hệ thống phức tạp từ thành phần cơ bản.

Bài viết này cho bạn thấy cách xây dựng một máy tính chỉ với ba mạch tích hợp, minh chứng cho sự sáng tạo tối giản trong thiết kế máy tính tùy chỉnh.

Every ZX81 Expansion Card You Ever Wanted, All At Once

Dự án OpenSpand mang lại giải pháp tích hợp hầu hết các mở rộng cổ điển của ZX81 vào một bo mạch duy nhất sử dụng RP2350. Bo mạch này cho cấu hình RAM lên đến không gian địa chỉ 64K đầy đủ, lưu trữ qua thẻ SD với lệnh Sinclair BASIC, đồ họa độ phân giải cao, chip âm thanh mô phỏng, cổng joystick, cổng serial, ROM chọn lọc và đầu ra video composite. Việc RP2350 tắt RAM và ROM onboard để mô phỏng phần cứng gốc dựa trên hiệu năng vượt trội hơn Z80. Dự án này rất đáng học hỏi vì minh chứng cho việc mô phỏng hệ thống cổ điển trên vi điều hiện hiện đại vẫn giữ được tính tương thích hoàn hảo.

Dự án OpenSpand cho phép lập trình viên trải nghiệm đầy đủ các mở cổ điển của ZX81 trên một bo mạch duy nhất với nhiều tính năng nâng cấp hữu ích.

COSMAC Elf Turns 50

COSMAC Elf, một máy tính tự lắp dựa trên CPU RCA 1802, vừa đón sinh nhật 50 năm sau khi được giới thiệu trong bài báo Popular Electronics năm 1976 của Joseph Weisbecker. Kiến trúc của 1802 bao gồm 16 thanh ghi mục đích chung 16 bit, DMA tích hợp cho đầu ra video rẻ và không có ngăn xếp gọi phần cứng. Do thiếu ngăn xếp gọi, các lập trình viên phải áp dụng quy ước phần mềm SCRT (standard call return technique) để thực hiện gọi và trả về hàm. Trong video, các bình luận đi sâu vào mức độ assembly, chỉ ra cách sử dụng các cặp thanh ghi để mô phỏng call/return trên 1802. Điều này cho thấy khi phần cứng hạn chế, việc thiết kế chuẩn mực phần mềm trở nên then chốt, và các kiến trúc đơn giản như 1802 vẫn cung cấp bài học hữu ích về tối ưu hóa tài nguyên.

Bài viết tiết lộ kiến trúc độc đáo của COSMAC Elf và kỹ thuật lập trình sáng tạo mà các lập trình viên hiện đại có thể học hỏi.