Issue 538

v0.9 of Gleam, a statically typed language for the Erlang VM, is out

Phiên bản v0.9 của ngôn ngữ lập trình Gleam (dành cho Erlang VM) đã được phát hành, giới thiệu những cập nhật và cải tiến mới.

Lập trình viên tìm kiếm hiệu suất và tính nhất quán của Erlang VM nhưng muốn một ngôn ngữ mạnh mẽ hơn với kiểu dữ liệu tĩnh sẽ thích thú với những tính năng mới của Gleam v0.9 như hỗ trợ kiểu dữ liệu mới và cải tiến tính tương thích.

Logic for Programmers

Toán học thực hành dành cho lập trình viên đang làm việc.

Lập trình viên nên đọc bài này để hiểu cách áp dụng logic toán học thực tế trong giải quyết vấn đề lập trình, từ đó tối ưu hóa hiệu suất, giảm sai sót và xây dựng giải pháp code hiệu quả hơn.

Lesson 6: Functional Programming (FP)

Bài học giới thiệu lập trình chức năng (Functional Programming - FP), một phong cách lập trình mạnh mẽ trong xử lý dữ liệu, mô tả dữ liệu như dòng chảy qua hệ thống ống dẫn.

Lập trình viên nên đọc bài này để hiểu cách áp dụng tính không phụ thuộc (side-effect-free), tính tái sử dụng cao và tính biểu diễn rõ ràng của lập trình chức năng để giải quyết vấn đề xử lý dữ liệu phức tạp một cách hiệu quả và dễ bảo trì.

Issue 537

Bản tin tuần này cập nhật về cộng đồng Haskell với các chủ đề: chạy script Haskell nhanh trên GitHub Actions nhờ Magix, phỏng vấn về tài chính an toàn kiểu (type-safe finance) tại Bitnomial, trình giả lập mạch số thuần chức năng từ SICP, tuyển dụng tại Standard Chartered, cảnh báo về gói cryptonite-verse dễ bị tấn công, hai game engine mới (Game::Dangerous và Mischief), nhật ký DevOps của Haskell Foundation, mẹo Generics1 cho GHC 9.4, cổng XMonad Wayland hỗ trợ AI, cùng lời kêu gọi tham gia nhóm làm việc Haskell 2010 Revised.

Lập trình viên Haskell sẽ tìm hiểu cách tối ưu hóa script chạy nhanh trên GitHub Actions cùng công cụ Magix để tiết kiệm thời gian và nguồn lực trong CI/CD.

Jolt: Clojure compiler implemented with Chez Scheme

Jolt là trình biên dịch Clojure viết bằng Chez Scheme (và Gambit cho JavaScript), hỗ trợ self-hosted, thư viện chuẩn tương thích Clojure nhưng không phụ thuộc JVM.

Lập trình viên muốn khám phá cách xây dựng một ngôn ngữ lồng ghép (embedded) hiệu quả bằng Scheme để tối ưu hóa hiệu suất và tính linh hoạt của Clojure mà không cần JVM, đặc biệt khi cần giải quyết vấn đề về bộ nhớ hoặc tính năng đa nền tảng.

Quick & Easy Parser Combinators

cyan homepage and blog

Extreme Haskell: Typed Expression EDSLs (Part 1)

A deep dive into building a fully type-safe embedded domain-specific language (EDSL) in Haskell that represents a typed lambda calculus. Starting from an untyped expression ADT, the post progressively adds phantom type indices, singletons, existentials, runtime type equality, typed records and sums using vinyl-style heterogeneous lists, and finally a scoped variable environment that makes ill-typed or unbound variable references impossible to construct in Haskell. The result is an expression language where GHC statically rejects any invalid domain-level term. The series aims to eventually compile these typed expressions to multiple backends (C, JavaScript) and generate Graphviz visualizations of state machines.

Parse, Don't Validate — In a Language That Doesn't Want You To

Bài viết áp dụng nguyên tắc "parse, don't validate" của Alexis King vào TypeScript bằng cách sử dụng branded types và discriminated unions. Thay vì chỉ xác thực dữ liệu rồi loại bỏ bằng chứng, parsers tích hợp tính đúng đắn vào hệ thống kiểu, giúp loại bỏ trạng thái bất hợp pháp (UnvalidatedUser vs ValidUser). Bài viết cũng đề cập đến những khó khăn của TypeScript như structural typing, ép kiểu 'as' trong parser, thiếu match expression, và cách thư viện Zod tự động hóa nhưng vẫn giữ nguyên nguyên tắc này.

Lập trình viên nên đọc bài này để hiểu cách chuyển đổi từ cách kiểm tra dữ liệu bằng validation (giảm hiệu suất và làm mờ lỗi) sang cách sử dụng parse thông qua kiểu dữ liệu (giúp phát hiện lỗi ngay từ giai đoạn biên dịch và tăng tính bảo mật).