#haskell

GHC 10.0.1-alpha1 is now available — The Glasgow Haskell Compiler

Đội ngũ Glasgow Haskell Compiler vừa phát hành GHC 10.0.1-alpha1, phiên bản alpha đầu tiên của bản cập nhật lớn sắp tới. Các thay đổi chính bao gồm GHC2024 trở thành ngôn ngữ mặc định, Type và Constraint hoàn toàn tách biệt thành kinds khác nhau, và giới thiệu QualifiedStrings extension. Phiên bản này cũng nâng cấp LLVM hỗ trợ đến phiên bản 23, yêu cầu cabal-install 3.18+, và loại bỏ hỗ trợ cho các phiên bản Debian/Ubuntu cũ thay bằng Debian 13. Bạn nên đọc bài gốc để hiểu rõ cách tối ưu hóa polymorphic specialisation và các thay đổi trong I/O manager cho POSIX (trừ macOS).

Lập trình viên nên đọc bài này để cập nhật những thay đổi quan trọng trong GHC 10.0.1-alpha1 và chuẩn bị cho việc chuyển sang phiên bản trình biên dịch mới này.

Tilia—a new formatter for Haskell

Tilia là công cụ định dạng mới dành cho mã nguồn Haskell, nhằm giải quyết vấn đề không có formatter chuẩn trong hệ sinh thái này. Được phát triển bởi tác giả của Ormolu, Tilia sử dụng cùng bộ parser GHC nhưng triển khai thuật toán layout khác để tạo ra kết quả định dạng tối ưu hơn với 20-30% số dòng code giảm so với các công cụ hiện có. Hệ quả là mã nguồn được tổ chức tốt hơn, dễ đọc và bảo trì hơn mà không làm mất tính nhất quán. Các lập trình viên nên cân nhắc dùng Tilia nếu đang tìm kiếm formatter hiệu suất cao, đặc biệt khi làm việc với các dự án Haskell lớn cần giữ tính đồng bộ hóa mã nguồn.

Tilia mang đến trình định dạng mã nguồn Haskell mới với khả năng tùy chỉnh cao, giúp nâng cao chất lượng và tính nhất quán của dự án.

GHC 9.14.2-rc2 is now available — The Glasgow Haskell Compiler

The second release candidate for GHC 9.14.2 is available, bringing fixes since rc1 for specialiser and demand-analyser miscompilations, several runtime system crashes (including a missing memory barrier in the parallel GC affecting AArch64), AArch64 native code generator bugs, GHCi module-loading regressions, and LLVM support up through version 23. The broader 9.14.2 release addresses numerous compiler panics, register allocation bugs, black hole deadlocks, and introduces version 2 of the GHC Jobserver Protocol (requiring cabal-install 3.18+) plus a new deprecation warning for static forms that will become an error in GHC 10.0. Final release is planned for the week of 1 October 2026 pending a two-week testing period.

Well-Typed at ZuriHac 2026

Tại ZuriHac 2026, Well-Typed đã trình bày sáu bài nói trong các phiên chính, Haskell Ecosystem Workshop và Haskell Implementors Workshop. Các chủ đề chính gồm ngôn ngữ có kiểu phụ thuộc (dependently typed languages), GHC 9.10+, và công cụ ghc-stack-profiler mới. Đặc biệt, trình gỡ lỗi haskell-debugger được nâng cấp với tính năng backtrace và hỗ trợ đa luồng. Người quan tâm có thể xem lại toàn bộ bài ghi và tham dự bài keynote của Dominik tại MuniHac 2026 vào ngày 11 tháng 10.

Bài viết cập nhật tiến bộ quan trọng trong hệ sinh thái Haskell và các công cụ mới như ghc-stack-profiler và haskell-debugger cho lập trình viên.

Why Function Arguments Are Not Function Colors

An essay reframes the long-running 'function colors' debate by proposing a precise criterion: a change is a 'color' only if it forces itself immediately and inescapably on every caller in the stack, rather than being encapsulated by an intermediate function. Using Go's context.Context as a counterexample, the piece shows that ordinary function parameters are not colors because callers can trivially satisfy them (e.g., context.Background()) without propagating change upward. It then applies this lens to Haskell, arguing STM and IO qualify as colors (with STM riding on IO's color) while State does not, since State changes can always be locally encapsulated. The piece closes by noting async in JavaScript and Zig only partially fits the color definition depending on implementation specifics.

Sunsetting the Haskell Certification Program

In 2023, Serokell launched the Haskell Certification Program with an ambitious goal: to create a reliable, industry-wide standard for evaluating Haskell expertise. We built and launched the platform, developed an open certification framework, and later transferred the initiative to the Haskell Foundation. Three years on, both the project and the broader software engineering landscape have changed. In this article, we look back at what the program achieved, how its direction evolved, and why Serokell is now concluding its active involvement in the initiative.

Emacs salmagundi, 2026-09-06

A personal Emacs configuration journal entry covering two workflow tweaks: replacing a custom minor mode for running Haskell build/test commands (cabal build, cabal test, fourmolu) with the emacs-multi-compile package, and building a small custom package called consult-kith to jump between implementation files and multiple kinds of test files (Spec.hs and Prop.hs) after ff-find-other-file proved too limited.

Whole project loading for Haskell IDE tooling

Haskell Language Server 2.15.0.0 introduces an opt-in whole-project loading mode that loads all components of a project upfront instead of lazily, avoiding session re-initialization pauses when opening files from new components. It's enabled via the new componentsLoading config field set to multi: whole-project, replacing the deprecated sessionLoading option. Haskell Debugger will make whole-project loading the default and only mode in its next release, enabling breakpoints in any project module rather than just the entry point's component. The feature relies on hie-bios >= 0.20, which also introduces a componentsToLoad field for fine-tuning which targets get loaded via Cabal or Stack cradles.

Issue 540

Bài viết là bản tin tuần trao đổi tin tức cộng đồng Haskell, liệt kê các bài viết sâu sắc và cập nhật công cụ gần đây. Trong phần tin ngắn, lỗ hổng bảo mật trong gói aeson/text-iso8601 do

Bài này mang đến tổng quan đa dạng về sự phát triển và ứng dụng thực tế của Haskell trong các dự án công nghệ hiện đại.

Haskell for all: Dependent if expressions without dependent types

Folklore trick for dollar-store dependent types

Rust, Haskell, and the Architecture Behind Solana: Interview with Greg Fitzgerald

Solana được xây dựng trên nền tảng Rust, lựa chọn phù hợp cho hệ thống blockchain hiệu suất cao do kinh nghiệm của đồng sáng lập Greg Fitzgerald với C++, LLVM và Haskell. Kiến trúc Solana kết hợp các nguyên lý từ functional programming trong Haskell để tối ưu hiệu năng cho runtime blockchain. Rust cung cấp sự kết hợp giữa strong types, memory safety và low-level control, đặc biệt hiệu quả cho phát triển BPF và virtual-machine trên Solana. Bài viết thảo luận sâu về các quyết định kỹ thuật dẫn đến hiệu suất vượt trội, hữu ích cho lập trình viên quan tâm đến blockchain hệ thống phân tán.

Bài này giúp lập trình viên hiểu tại sao Rust lại là lựa chọn tối ưu cho Solana và cách ngôn ngữ này kết hợp với các triết lý lập trình hàm để xây dựng blockchain hiệu suất cao.

Issue 539

A weekly roundup of Haskell community news and writing, featuring essays on language server tooling from a Lisp-envious perspective, two posts reviewing old monad implementation code, a Haskell Interlude podcast episode with Brent Yorgey on teaching and DSLs, a Stack 4.1.1 release candidate announcement with an extended testing window for Backpack support, a tutorial on recreating Escher tessellations with Haskell diagrams, plus brief mentions of the layoutz TUI library update and a vulkan bindings release, and a multiplayer space survival game built in Haskell.

review2 :: Reasonably Polymorphic

Bài viết xem lại tính năng 'repeat' của một trình soạn thảo giống vim cũ, nơi tác giả ban đầu triển khai bằng một monad tùy chỉnh kết hợp MonadState và MonadWriter để lưu trữ các hành động IO. Nguyên nhân lỗi là việc sử dụng unsafe Dynamic để ép kiểu trong monad, khiến toán tử bind ẩn các nhánh xử lý sau các hàm mờ, làm mất khả năng phân tích tĩnh và dẫn đến sự cố khi chạy. Hệ quả là trình soạn thảo gặp crash tại thời điểm thực hiện lặp lại vì không thể xác định trước cấu trúc hiệu ứng của monad. Sửa đổi thay monad bằng mũi tên (Kleisli arrows) bao bọc trong một wrapper applicative Static, cho phép phân tích cấu trúc tĩnh mà vẫn giữ khả năng cache effectful. Ngoài ra, việc cung cấp một instance ArrowChoice tự động tạo ra một functor Selective miễn phí, từ đó người dùng có thể chọn viết lại tính năng bằng API mũi tên hoặc applicative tùy theo nhu cầu.

Bài viết này giúp lập trình viên học được cách sửa lỗi monad bằng cách sử dụng arrows và Selective functors để tạo tính năng lặp lại an toàn hơn trong các ứng dụng có side effect.

Opus is a minimal, statically-scoped Lisp dialect based on the semantics of f-expressions (the Kernel language)

Opus is a minimal, statically-scoped Lisp dialect based on the semantics of f-expressions (the Kernel language). - GitHub - yaoshiu/opus: Opus is a minimal, statically-scoped Lisp dialect based on the semantics of f-expressions (the Kernel language).

Opus mang đến một góc nhìn mới lạ về ngôn ngữ lập trình Lisp với thiết kế tối giản và phạm vi tĩnh dựa trên ngữ nghĩa f-expressions.

Issue 538

Bản tin tuần này của cộng đồng Haskell giới thiệu phiên bản Cabal 3.18.1.0, dự án biên dịch chéo GHC 9.8 cho iOS từ đầu, bài nói về cải tiến Haskell cho khoa học dữ liệu, chia sẻ của Simon Peyton Jones về nguồn gốc và tương lai của ngôn ngữ, cùng nhiều cập nhật nhỏ khác như Hasql v2, Ormolu, thư viện Redis, và các công cụ lập trình cơ sở dữ liệu.

Lập trình viên Haskell sẽ tìm hiểu cách tối ưu hóa dự án hiện tại bằng cách khám phá các công cụ mới như Ormolu và Hasql v2, đồng thời cập nhật kiến thức về xu hướng như GHC 9.8, cơ sở dữ liệu và ứng dụng khoa học dữ liệu trong ngôn ngữ này.

Issue 537

Bản tin tuần này cập nhật về cộng đồng Haskell với các chủ đề: chạy script Haskell nhanh trên GitHub Actions nhờ Magix, phỏng vấn về tài chính an toàn kiểu (type-safe finance) tại Bitnomial, trình giả lập mạch số thuần chức năng từ SICP, tuyển dụng tại Standard Chartered, cảnh báo về gói cryptonite-verse dễ bị tấn công, hai game engine mới (Game::Dangerous và Mischief), nhật ký DevOps của Haskell Foundation, mẹo Generics1 cho GHC 9.4, cổng XMonad Wayland hỗ trợ AI, cùng lời kêu gọi tham gia nhóm làm việc Haskell 2010 Revised.

Lập trình viên Haskell sẽ tìm hiểu cách tối ưu hóa script chạy nhanh trên GitHub Actions cùng công cụ Magix để tiết kiệm thời gian và nguồn lực trong CI/CD.

From Scientific Computing to Type-Safe Finance: Bitnomial

Bài phỏng vấn bàn về những thay đổi cần thiết để Haskell phổ biến hơn với nhà phát triển và doanh nghiệp, cũng như vai trò của Haskell Foundation. Nó cũng phân tích cách Bitnomial ứng dụng Haskell trong hệ thống tài chính quy mô lớn nhờ type safety và effect tracking, cùng những ưu điểm của công nghệ như Servant trong việc nâng cao độ tin cậy hệ thống.

Lập trình viên chuyên nghiệp nên đọc bài này để hiểu cách Haskell, với tính bảo mật kiểu và quản lý tác động hiệu quả, giúp các công ty tài chính như Bitnomial xây dựng hệ thống phức tạp mà vẫn duy trì độ chính xác và hiệu suất trong môi trường yêu cầu cao về an toàn và tính nhất quán.

nyuu.page

Công cụ nyuu.page là trình vá ROM đa định dạng, hỗ trợ nhiều loại tệp ROM khác nhau.

Nếu bạn muốn tự động hóa và tối ưu hóa quá trình patch ROM cho nhiều hệ điều hành khác nhau, Multi-format ROM patcher sẽ giúp bạn tiết kiệm thời gian và tránh lỗi khi áp dụng các update thủ công.

Issue 536

Bản tin Haskell Weekly số 536 cập nhật tin tức cộng đồng với đề xuất sửa đổi báo cáo ngôn ngữ Haskell 2010, cuộc phỏng vấn về Daml dành cho nhà phát triển Haskell, các bản release candidate GHC 9.12.5-rc3 và 9.14.2-rc1, bài viết về thiết kế parser, kỷ niệm 20 năm dự án Pandoc, thư viện mới Hodatime, hỗ trợ escaping query-string sắp tới trong Servant, và lời kêu gọi ứng tuyển vào Ủy ban Lãnh đạo Kỹ thuật mới của Haskell Foundation.

Nếu bạn đang tìm cách nâng cao hiệu quả phát triển ứng dụng với Haskell—đặc biệt là khi làm việc với GHC, thư viện mới hoặc các vấn đề thiết kế—bài này sẽ giúp bạn cập nhật những thay đổi quan trọng nhất trong cộng đồng, từ phiên bản mới nhất của GHC đến các công cụ như Servant và Pandoc, giúp tối ưu hóa dự án của bạn.

Nix Overrides That Expire Themselves

Sử dụng lib.warnIf trong Nix flake giúp thông báo khi package override không còn cần thiết nữa, nhờ đó dễ dàng loại bỏ các override cũ khi nixpkgs đã cập nhật tương ứng.

Một lập trình viên nên đọc bài này để tìm hiểu cách tự động theo dõi và quản lý các override trong Nix Flake, tránh tình trạng phải giữ lại những thay đổi không cần thiết khi phiên bản nixpkgs được cập nhật, giúp tiết kiệm thời gian và tránh rắc rối trong quản lý môi trường.

Announcing Perspec 1.0

Perspec là ứng dụng desktop dùng để điều chỉnh góc nhìn (perspective) của hình ảnh, sau 9 năm phát triển, phiên bản 1.0 đã chính thức ra mắt.

Nếu bạn là lập trình viên muốn khám phá cách xây dựng ứng dụng từ zero đến một phiên bản sản phẩm hoàn chỉnh, Perspec 1.0 sẽ là ví dụ thực tế về quy trình phát triển ứng dụng desktop từ ý tưởng đến triển khai.

"Five-Point Haskell": Unconditional Election (via Parametricity)

Weblog of Justin Le, covering various adventures in programming and explorations in the worlds of computation physics, and knowledge.