#type-systems

prydt's site

Bối cảnh: Bài viết là bài tiểu cá nhân khám phá ba tính năng ngôn ngữ lập trình yêu thích của tác giả. Nguyên nhân kỹ thuật: Ba tính năng này bao gồm flow typing (Crystal và TypeScript), Rust's borrow checker và D's contract programming, mỗi tính năng đều giải quyết các vấn đề cụ thể về type safety và quản lý bộ nhớ. Hệ quả: Ví dụ minh họa bằng class bank account trong D cho thấy cách các invariant giúp bảo toàn tính toàn vẹn dữ liệu. Điều đáng học: Những tính năng này chứng minh tầm quan trọng của việc tích hợp static typing và kiểm tra tại runtime để xây dựng phần mềm đáng tin cậy hơn.

Bài này giúp bạn hiểu rõ ba tính năng lập trình mạnh mẽ nhất từ Crystal, Rust và D để nâng cao kỹ năng viết code an toàn và hiệu quả.

Implementing Type Contracts via Mutually Referencing Type Parameters

Bối cảnh: Khi viết generic code, việc khai báo các kiểu dữ liệu có mối quan hệ tuần hoàn (mutually‑recursive) thường gây khó khăn vì compiler không tự động hiểu vòng lặp tham chiếu. Nguyên nhân kỹ thuật: Để tạo type contracts cho các kiểu này, bạn phải sử dụng kỹ thuật mutually referencing type parameters, tức là định nghĩa các tham số kiểu lồng nhau sao cho chúng chỉ ra lẫn nhau một cách rõ ràng. Hệ quả: Nếu không áp dụng cách này, compiler sẽ báo lỗi hoặc tạo ra code không kiểm soát được, khiến contract không được áp dụng và kiểu dữ liệu không được kiểm tra đúng. Điều đáng học: Bạn nên học cách triển khai contract bằng cách tạo ra các tham chiếu lẫn nhau trong khai báo kiểu, vì đây là cách duy nhất để viết generic code an toàn cho các cấu trúc phức tạp. Vì vậy, nếu bạn đang cân nhắc đọc bài gốc, hãy xem cách họ thực hiện pattern này để hiểu rõ hơn về cách áp dụng type contracts trong thực tế.

Bài hướng dẫn này giúp lập trình viên viết mã generic đúng cách cho các kiểu đệ quy hoặc tương hỗ đệ quy.

What's New With Golang Generics

Generics từng là tính năng mới trong Go và giờ đã phát triển qua các phiên bản gần đây, với những cải tiến được Dolt tích hợp vào dự án.

Lập trình viên Go nên đọc bài này để hiểu cách tương tác với Generic trong Go—công cụ mới giúp viết mã linh hoạt hơn, giảm sự phụ thuộc vào kiểu dữ liệu cụ thể, và tối ưu hóa hiệu suất cho các ứng dụng hiện đại.

Practical Rust API Design

A good metric for ergonomic systems design is how much of a program you have to keep in your head at once to know what’s going on. It’s empowering if you can understand a function by its type signature and get immediate feedback on whether you used i…

Typeclasses vs Modules

They do different things

SymfonyCon Warsaw 2026: PHP’s Type System Dissected (Symfony Blog)

Tại SymfonyCon Warsaw 2026, Gina Banyard sẽ phân tích hệ thống type của PHP, tập trung vào subtyping và variance. Type trong PHP đóng vai trò như tín hiệu rõ ràng nhất cho cả LLM và developer khi đọc code. Bài phân tích sẽ làm rõ những gì type trong PHP thực sự đảm bảo cho code của bạn. Nếu bạn đang làm việc với PHP và muốn hiểu sâu hơn về type system, đây là một phiên bản không nên bỏ lỡ.

Bài này giúp lập trình viên PHP hiểu sâu về hệ thống kiểu dữ liệu và đảm bảo chất lượng code cho tương lai.

Do not let your type system reason about aliasing in your programming language

Bối cảnh là một ngôn ngữ lập trình purely-functional, dữ liệu song song (data-parallel) cấp cao, có thể thực thi trên cả GPU và CPU nhằm hiệu năng cao. Nguyên nhân kỹ thuật là vấn đề aliasing trong type system khiến cho bộ compiler không tối ưu hóa được mã hiệu quả. Hệ quả là chương trình chạy chậm hơn tiềm năng, đặc biệt khi xử lý array programming trên GPU. Điều đáng học là việc loại bỏ aliasing trong type system giúp cải thiện đáng kể performance, ví dụ như trong ngôn ngữ GPU như NVIDIA CUDA. Nếu bạn đang làm việc với data-intensive applications và GPU programming, bài viết này sẽ cung cấp insight quan trọng về tối ưu hóa thông qua type system design.

Bài viết này giúp lập trình viên hiểu cách ngôn ngữ lập trình functional có thể tối ưu hiệu suất trên cả GPU và CPU mà không phụ thuộc vào hệ thống kiểu để xử lý aliasing.

FAQ: Why isn’t mutable a subtype of immutable, or vice versa?

Bài giải thích tại sao mutable và immutable không thể là subtype của nhau dựa trên nguyên tắc Liskov substitution principle với ví dụ về data structure pair. Lý do là tính immutability mang một hợp đồng ngầm (ví dụ hash value ổn định) mà mutation sẽ vi phạm, dù mutable vẫn hỗ trợ mọi operation của immutable. Bài viết đề xuất ad hoc polymorphism (type classes, interfaces, traits, duck typing) để chia sẻ operation names như car/cdr mà không tạo hierarchy subtype không ổn định. Giải pháp này tham khảo formalism về type class của Wadler và Blott, giúp lập trình viên hiểu vấn đề thiết kế ngôn ngữ quan trọng này.

Bài viết giải thích tại sao biến đổi (mutable) và không biến đổi (immutable) không thể là kiểu con của nhau dựa trên nguyên tắc thay thế Liskov, giúp lập trình viên hiểu rõ sự khác biệt về mặt ngữ nghĩa và áp dụng chúng hiệu quả trong thiết kế hệ thống.

GHC 10.0.1-alpha1 is now available — The Glasgow Haskell Compiler

Đội ngũ Glasgow Haskell Compiler vừa phát hành GHC 10.0.1-alpha1, phiên bản alpha đầu tiên của bản cập nhật lớn sắp tới. Các thay đổi chính bao gồm GHC2024 trở thành ngôn ngữ mặc định, Type và Constraint hoàn toàn tách biệt thành kinds khác nhau, và giới thiệu QualifiedStrings extension. Phiên bản này cũng nâng cấp LLVM hỗ trợ đến phiên bản 23, yêu cầu cabal-install 3.18+, và loại bỏ hỗ trợ cho các phiên bản Debian/Ubuntu cũ thay bằng Debian 13. Bạn nên đọc bài gốc để hiểu rõ cách tối ưu hóa polymorphic specialisation và các thay đổi trong I/O manager cho POSIX (trừ macOS).

Lập trình viên nên đọc bài này để cập nhật những thay đổi quan trọng trong GHC 10.0.1-alpha1 và chuẩn bị cho việc chuyển sang phiên bản trình biên dịch mới này.

Set-Theoretic Types from Scratch

The Erlang, Elixir and Gleam conference in Europe - 2 days of talks,discussions and networking for the BEAM community.

GDScript: The Good, Bad, and Ugly Parts

Bruno Dias' personal blog.

CTTI is Exponential, RTTI is Linear

An argument that Runtime Type Information (RTTI) is a linear, measurable cost while Compile-Time Type Information (CTTI), often marketed as 'zero-cost', scales exponentially across semantic checking, code generation, and binary size when combined with parametric polymorphism. The author, creator of the Odin language, explains why RTTI table lookups stay constant-cost regardless of type count, whereas generic/templated code monomorphizes into N^K instantiations that bloat compile times and binaries. Odin uses RTTI by default (e.g. fmt.println, serialization) with struct field tags similar to Rust's serde, reserving CTTI (via base:intrinsics) for hot paths needing specialization. The piece argues for a data-driven RTTI approach over a code-driven CTTI approach as a language design philosophy, while acknowledging RTTI's own costs (memory, table lookups, exposed type info).

Typed throws in Swift 6

Swift 6 introduces typed throws via SE-0413, letting a function declare exactly which error type it throws using throws(SomeError) syntax. This gives catch blocks the concrete error type, enabling compiler-checked exhaustive switch handling instead of casting from any Error. throws(Never) is equivalent to non-throwing, and a generic thrown type parameter can replace rethrows for pass-through cases like map, though only when the closure's error type is explicitly annotated (trailing closures still infer to any Error). The piece argues typed throws is best reserved for single-module code, generic rethrow-style functions, and embedded/dependency-free code where any Error boxing has runtime cost — because pinning a concrete error type on a public API is a source-breaking commitment if the error set ever needs to grow.

Haskell for all: Dependent if expressions without dependent types

Folklore trick for dollar-store dependent types

Creator of Scala: Comparing Languages And How AI Will Impact Them

There are so many choices every programming language creator makes while navigating engineering tradeoffs in building one.

The Go Programming Language

Go là ngôn ngữ tĩnh kiểu được phát triển bởi Google, và phiên bản 1.27 là bản cập nhật mới nhất trong chuỗi 1.x. Bản phát hành này triển khai generic methods, cho phép định nghĩa hàm có tham số kiểu liên quan đến kiểu nhận của phương thức. Với tính năng này, nhà phát triển có thể viết các phương thức chung cho các kiểu khác nhau mà không cần sao chép code hoặc sử dụng interface rỗng, giảm thiểu boilerplate và tăng cường an toàn kiểu tại thời điểm biên dịch. Điều này cho thấy việc mở rộng ngôn ngữ dựa trên nhu cầu thực tế của cộng đồng, và nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cân bằng giữa sự đơn giản và sức mạnh biểu đạt. Các bản phát hành tiếp theo có thể tiếp tục hoàn thiện hệ thống generic, vì vậy việc theo dõi changelog và thử nghiệm sớm sẽ giúp nắm bắt lợi ích trước khi áp dụng trong sản xuất.

Bài viết này giúp bạn hiểu về generic methods trong Go 1.27 - một tính năng quan trọng cải thiện khả năng tái sử dụng mã nguồn.

review2 :: Reasonably Polymorphic

Bài viết xem lại tính năng 'repeat' của một trình soạn thảo giống vim cũ, nơi tác giả ban đầu triển khai bằng một monad tùy chỉnh kết hợp MonadState và MonadWriter để lưu trữ các hành động IO. Nguyên nhân lỗi là việc sử dụng unsafe Dynamic để ép kiểu trong monad, khiến toán tử bind ẩn các nhánh xử lý sau các hàm mờ, làm mất khả năng phân tích tĩnh và dẫn đến sự cố khi chạy. Hệ quả là trình soạn thảo gặp crash tại thời điểm thực hiện lặp lại vì không thể xác định trước cấu trúc hiệu ứng của monad. Sửa đổi thay monad bằng mũi tên (Kleisli arrows) bao bọc trong một wrapper applicative Static, cho phép phân tích cấu trúc tĩnh mà vẫn giữ khả năng cache effectful. Ngoài ra, việc cung cấp một instance ArrowChoice tự động tạo ra một functor Selective miễn phí, từ đó người dùng có thể chọn viết lại tính năng bằng API mũi tên hoặc applicative tùy theo nhu cầu.

Bài viết này giúp lập trình viên học được cách sửa lỗi monad bằng cách sử dụng arrows và Selective functors để tạo tính năng lặp lại an toàn hơn trong các ứng dụng có side effect.

Explore new features available in C# 15 preview

C# 15, shipping with .NET 11 in November, is available now in .NET 11 preview 7. New features include union types (constraining a value to a specified set of case types with exhaustive switch support), closed hierarchies (restricting class derivation to the declaring assembly), a preview redesign of the unsafe model that allows pointer declarations outside unsafe contexts while still gating dereferencing operations, collection expression arguments via a new with(...) syntax, extension indexers building on C# 14's extension members, and labeled break/continue for exiting nested loops directly. The unsafe model changes require explicit opt-in via project file settings and may still change before C# 16.

Things I want in a modern relational query language

Bài viết khám phá ngôn ngữ truy vấn quan hệ hiện đại kết hợp ý tưởng từ lập trình hàm và thiết kế ngôn ngữ hiện đại, chỉ ra điểm mạnh của SQL nhưng hạn chế trong các triển khai hiện tại như MySQL, đề xuất giải pháp với discriminated unions, pattern matching và khóa ngoại đa hình.

Bài viết này giúp lập trình viên tưởng tượng về một ngôn ngữ truy vấn quan hệ hiện đại tích hợp ý tưởng từ lập trình chức năng để vượt qua những hạn chế của SQL.

Choral Language Website

Choral là ngôn ngữ lập trình nghiên cứu dành cho viết multiparty choreographies, định nghĩa cách các vai trò (Alice, Bob, Carol) phối hợp trong hệ thống phân tán. Trình biên dịch Choral chuyển đổi mô tả choreography thành thư viện Java tương ứng cho từng vai trò, loại bỏ việc điều phối send/receive thủ công. Nó hỗ trợ interoperability với Java, cung cấp công cụ ChoralUnit để kiểm thử tích hợp và thư viện Ozone thử nghiệm cho code bất đồng bộ.

Lập trình viên muốn phát triển hệ thống phân tán hoặc tích hợp các microservice sẽ tìm hiểu Choral để tránh rắc rối về đồng bộ hóa giao tiếp giữa các thành phần, giảm thiểu lỗi và tối ưu hóa thiết kế bằng cách làm rõ quy trình phối hợp ở cấp độ kiểu dữ liệu.