2026 Retrocomputing Challenge: Dungeons Of Daggorath, But Without Quite So Much Typing

Artificial Intelligence As It Once Was

Internet Archive vừa công bố bộ sưu tập "Vintage Artificial Intelligence" cho phép truy cập và chạy phần mềm AI từ thập niên 1970 đến 1990 trực tiếp trên trình duyệt qua mô phỏng. Bộ sưu tập này chứa nhiều phiên bản của Eliza, các trò chơi phiêu lưu hội thoại, môi trường Lisp và Prolog, Racter (chương trình viết truyện đầu tiên), Alter Ego, một số triển khai của Conway's Game of Life và chương trình cờ vua Sargon. Mặc dù một số tác phẩm nổi tiếng như Hexapawn, Parry và công cụ George không được bao gồm, nhưng bộ sưu tập vẫn cung cấp đủ материала để nghiên cứu cách các hệ thống dựa trên quy tắc và xử lý ngôn ngữ tự động hoạt động trong thời kỳ đầu của AI. Nhờ khả năng mô phỏng trong trình duyệt, nhà phát triển và nhà nghiên cứu có thể kiểm tra, so sánh và học hỏi từ mã nguồn gốc mà không cần cài đặt phần mềm cũ hoặc máy tính thời đại. Điều này nhắc nhở chúng ta về giá trị của việc lưu trữ và truy cập phần mềm lịch sử để tránh mất mát kiến thức về thiết kế hệ thống chuyên gia đầu tiên và cung cấp cảm hứng cho các phương pháp AI hiện tại dựa trên quy tắc.

Bài viết này giúp lập trình viên khám phá và trải nghiệm nền tảng lịch sử của trí tuệ nhân tạo từ những năm 1970-1990.

Rosy Retrocomputing

Tác giả đã xây dựng một trình tiền xử lý tên BAL/lblbasic cho ngôn ngữ MBASIC trên hệ điều hành CP/M, thêm các nhãn, cấu trúc điều khiển (IF/THEN/ENDIF, WHILE/WEND) và ngăn xếp số học. Công cụ ban đầu được viết bằng awk, sau khi chuyển sang Python (với sự hỗ trợ của LLM) và cuối cùng được tái triển khai bằng MBASIC để có thể tự chạy trên phần cứng thập niên 1980. Các mẫu chương trình như trình điều khiển màn hình LED TM1637 và chương trình HILO.BAL (~1300 dòng tạo ra ~900 dòng BASIC) chứng minh hiệu quả của phương pháp này. Bài viết cho thấy rằng với một số công cụ phù hợp, retrocomputing trở nên thực sự thú vị chứ không chỉ là sự hoài niệm lãng mạn.

Bài viết này cho thấy cách tạo công cụ phần mềm giúp biến lập trình retro trở nên thú vị và hiệu quả trên phần cứng cũ.

ZX Spectrum: Experimenting With 1-Bit Sound

Trong dự án ZX Spectrum, tác giả đã triển khai các routines phát âm thanh đơn giản từ 1-bit beeper, chịu ảnh hưởng từ công việc trước đó trên Apple II. Kỹ thuật này cho phép tạo ra âm thanh cơ bản nhất từ phần cứng giới hạn, với chỉ 1-bit âm thanh. Thực tế cho thấy đây không phải là giới hạn tối đa, vì đã đạt được kết quả đáng ngạc nhiên từ những thiết bị phần cứng này. Những bài học rút ra cho thấy với sự sáng tạo, lập trình viên có thể khai thác tối đa năng lực của phần cứng cũ, ngay cả khi chỉ có 1-bit beeper.

Bài viết này cung cấp kiến thức thực tế về cách tạo âm thanh 1-bit trên ZX Spectrum giúp lập trình viên hiểu sâu hơn về xử lý âm thanh trên phần cứng hạn chế.

Native SMB3 Client Brings Modern NAS Access To 20-Year-Old PowerPC Macs

Một lập trình viên tên watermark_hd đã phát triển Aqualink, client SMB3 native cho các máy PowerPC cũ chạy OS X Tiger và Leopard, giúp những thiết bị 20 năm tuổi kết nối với thiết bị NAS hiện đại. Công cụ này sử dụng thư viện libsmb2 của Ronnie Sahlberg cùng server WebDAV local, tận dụng tính năng mount_webdav có sẵn trong Tiger để mount volume từ xa. Mã nguồn và bản dịch tiếng Nhật đã được đăng trên GitHub. Mặc dù chưa hỗ trợ chia sẻ SMB3 mã hóa, Aqualink vẫn cải thiện bảo mật mạng so với việc phải dùng lại SMB1/CIFS.

Bài viết này cho thấy cách thức biến máy Mac PowerPC cũ có thể kết nối với thiết bị lưu hiện đại qua giao thức SMB3.

The Commodore 64 Keyboard Font, For Everyone

A hobbyist named Levente Szabadkai traced the iconic Commodore 64 keyboard font from photographs and released it as a free vector font on GitHub in multiple formats. The font is uppercase-only, matching the original hardware, and includes punctuation, PETSCII glyphs, function key labels, and a Commodore logo glyph. Minor visual differences, like solid versus outlined cursor arrows, suggest slight variation between C64 keyboard models.

It’s The Speech Synthesiser You Wanted, For The Computer You Had

Perfect Paul ][ là dự án DIY tái tạo bộ speech synthesizer DECtalk kinh điển thành một card cắm thay thế cho máy Apple ][. Thiết kế sử dụng RP2040 microcontroller, I2S DAC, amplifier và speaker cùng logic bus-interface để card xuất hiện tại một dãy địa chỉ bộ nhớ. Phần mềm có thể gửi lệnh speech bằng cách POKE giá trị, tương tự các synthesizer dựa trên SP0256 thời kỳ đó nhưng với chất lượng voice DECtalk cao cấp hơn. Người tạo ra dự án đề xuất thiết kế này có thể được điều chỉnh cho các máy 8-bit khác.

Bài viết giúp bạn hiểu cách tái tạo công nghệ tổng hợp giọng nói DECtalk cổ điển cho máy tính Apple ][ bằng linh kiện hiện đại.

A Vacuum Tube Computer For The Home

A hobbyist built an 8-bit vacuum tube computer using former Eastern Bloc double-triode tubes, following a von Neumann architecture with 16 instructions and a NOR-based design similar to NASA's Apollo-era guidance computers. Despite using antique vacuum tube technology, the machine is physically compact and wall-mounted, paired with a repurposed British Rail flip-digit display and a control panel running a simple airship simulator game. The build is a candidate for a retrocomputing challenge, and a dedicated website has full technical details.

Commodore's forgotten Amiga Unix gets a modern revival

Bối cảnh: Amiga Unix (AMIX), hệ điều hành Unix từ thập niên 90 trên máy tính Commodore Amiga, đang được tái sinh với hỗ trợ CPU hiện đại và trình quản lý gói mới. Nguyên nhân kỹ thuật: Dự án AMIX Legacy đã cập nhật kernel để hỗ trợ các bộ xử lý x86_64 và thêm package manager dựa trên Open Look, khắc phục nhược điểm thiếu hỗ trợ phần cứng mới. Hệ quả: Việc này giúp các lập trình viên có thể trải nghiệm hệ thống Unix đời đầu trên phần cứng hiện đại mà không cần máy Amiga gốc. Điều đáng học: Dự án minh họa cách cộng đồng retro computing có thể bảo tồn và nâng cấp các hệ thống cũ, cho thấy giá trị của phần mềm mã nguồn mở qua nhiều thập kỷ.

Lập trình viên nên đọc bài này vì Amix nhận được hỗ trợ CPU mới và trình quản lý gói phần mềm, mang lại góc nhìn thú vị về sự hồi sinh của hệ điều hành Unix cổ điển.