#functional-programming

Teaching Haskell in the Age of LLMs, Part 1: Ban or Embrace?

Trong bối cảnh LLMs có thể giải quyết các bài tập Haskell tiêu chuẩn, bài viết thảo thách thức trong thiết kế khóa học functional programming. Nguyên nhân kỹ thuật là các LLM như GPT-4 đã đạt trình độ hiểu sufficiently deep về kiểu dữ liệu và hệ thống kiểu của Haskell. Hệ quả là sinh viên có thể sao chép giải mà không hiểu bản chất, đe dọa mục tiêu giáo dục. Điều đáng học là tác giả đang thiết kế lại khóa học để embrace LLMs như công cụ hỗ trợ, tập trung vào các bài tập đòi hỏi tư duy phản biện và hiểu biết sâu về monad và category theory thay vì kỹ năng lập trình cơ bản.

Bài viết này giải thích cách LLMs đang thay đổi việc giảng dạy ngôn ngữ Haskell và tại sao nên chấp nhận chúng trong quá trình học tập.

Worse is better: C# versus F#

Bài viết so sánh C# và F# trong môi trường .NET, cho thấy C# vẫn là ngôn ngữ phổ biến cho phát triển ứng dụng truyền thống. Nguyên nhân kỹ thuật mà tác giả cho F# vượt trội là sự hỗ trợ mạnh mẽ cho lập trình hàm: kiểu dữ liệu không thay đổi, suy luận kiểu mạnh mẽ và pattern matching tích hợp sẵn. Nhờ những tính năng này, mã F# thường ngắn gọn hơn, dễ duy trì và giảm nguy cơ lỗi thời gian chạy so với mã C# tương đương. Hệ quả là các nhóm phát triển có thể đạt được tốc độ sản xuất cao hơn và chất lượng code ổn định khi áp dụng F# cho các bài toán phức tạp như xử lý dữ liệu hoặc dịch vụ tài chính. Điều đáng học là khi đánh giá ngôn ngữ cho dự án, không chỉ xem xét mức độ phổ biến mà còn cân nhắc lợi ích của paradigm hàm và mức độ trừu tượng mà ngôn ngữ cung cấp để quyết định xem việc đầu tư thời gian học F# có mang lại lợi ích lâu dài không.

Bài viết này giúp lập trình viên hiểu tại sao F# vượt trội hơn C# trong nhiều trường hợp thực tế.

Gleam Gathering 2027 is coming to London!

Gleam Gathering 2027 sẽ diễn ra tại London, thủ đô của UK. Đây là lần đầu tiên tổ chức hội nghị dành riêng cho Gleam. Hội nghị này thu hút những lập trình viên làm việc với ngôn ngữ Gleam. Tham dự sẽ cơ hội học hỏi và chia sẻ kiến thức về ecosystem Gleam.

Gleam Gathering 2027 ở London là hội nghị đầu tiên dành riêng cho Gleam nơi bạn có thể kết nối với cộng đồng và cập nhật kiến thức mới nhất về ngôn ngữ lập trình này.

Typeclasses vs Modules

They do different things

Differences between `foldl` and `foldr`

foldl and foldr can be confusing, so let's work out what's up

A build graph that rolls dice

Bối cảnh sắp diễn ra NixCon 2026, nơi sẽ trình bày một build graph có khả năng dice rolls. Nguyên nhân kỹ thuật nằm ở việc triển khai thuật toán xác suất trong build graph của NixOS. Hệ quả là build system có thể đưa ra kết quả không xác định mỗi lần thực thi, tạo ra trải nghiệm build tương tự như tung xúc xắc. Điều đáng học là cách tiếp cận mới này có thể ứng dụng trong testing bằng cách tạo ra các trường hợp ngẫu nhiên để kiểm tra robustness của hệ thống.

Bài viết này giúp lập trình viên hiểu cách xây dựng một biểu đồ build sử dụng hệ thống Nix để triển khai các dự án phức tạp và quản lý phụ thuộc hiệu quả.

Ruby Crimes in Elixir Codebases

Bối cảnh của hội nghị Erlang, Elixir và Gleam tại châu Âu kéo dài 2 ngày với các buổi nói chuyện, thảo luận và kết nối trong cộng đồng BEAM. Hội nghị tập trung vào những vấn đề kỹ thuật khi lập trình viên Elixir vô tình đưa các cấu trúc và phong cách Ruby vào codebase Elixir. Nguyên nhân kỹ thuật đến từ sự khác biệt paradigm giữa hai ngôn ngữ - Elixir sử dụng model actor trong khi Ruby hướng đối tượng truyền thống. Hệ quả là codebase trở nên khó bảo trì, giảm hiệu suất và mất đi lợi ích concurrency vốn có của BEAM platform. Điều đáng học là việc tách biệt rõ ràng giữa hai paradigm giúp tối ưu hóa hiệu năng hệ thống và duy trì chất lượng code trong các dự án lớn.

Bài viết giúp nhận diện và sửa các lỗi lập trình khi nhúng Ruby vào codebase Elixir để tối ưu hiệu năng hệ thống.

Match the BEA(M)T: Real-Time Generative Music with Elixir

The Erlang, Elixir and Gleam conference in Europe - 2 days of talks,discussions and networking for the BEAM community.

Travis Fantina

The Erlang, Elixir and Gleam conference in Europe - 2 days of talks,discussions and networking for the BEAM community.

Gleam Language Update

Sự kiện BEAM diễn ra tại châu Âu trong 2 ngày tập trung vào các bài trình bày, thảo luận và kết nối trong hệ sinh thái Erlang, Elixir và Gleam. Ngôn ngữ Gleam đang phát triển mạnh với hỗ trợ từ BEAM ecosystem, thu hút sự chú ý của cộng đồng. Sự kiện này mang cơ hội giao lưu với những nhà phát triển hàng đầu trong lĩnh vực backend và hệ thống phân tán. Các phiên thảo luận sẽ đi sâu vào kỹ thuật và thực tiễn triển khai dự án trên nền tảng BEAM. Nếu bạn đang tìm hiểu về Erlang, Elixir hoặc Gleam, sự kiện này là cơ hội quý giá để cập nhật kiến thức và mở rộng mạng lưới quan hệ.

Gleam language update mang đến thông tin mới nhất về hội nghị dành cho cộng đồng BEAM, nơi bạn có thể tìm hiểu về xu hướng phát triển của Erlang, Elixir và Gleam.

From Pure Code to Physical Controls: Designing Hardware in Elixir

Sự kiện Erlang, Elixir và Gleam tại Europe diễn ra trong 2 ngày với các buổi trình bày, thảo luận và kết nối trong cộng đồng BEAM. Bài tập "From Pure Code to Physical Controls: Designing Hardware in Elixir" khám phá khả năng tương tác phần cứng với Elixir trên nền tảng BEAM. Elixir cho phép lập trình viên mở rộng ứng dụng từ code thuần túy sang điều khiển thiết vật lý thông qua các thư viện như Nerves. Cách tiếp cận này giúp tận dụng sức mạnh của concurrent programming trong Elixir cho hệ thống embedded. Sự kiện này cung cấp cơ hội thực hành và học hỏi cách tích hợp Elixir vào các dự án hardware thực tế.

Bài viết này giúp lập trình viên Elixir mở rộng kỹ năng từ phần mềm sang thiết bị vật lý bằng cách áp dụng mô hình Erlang/OTP cho các hệ thống phần cứng.

Issue #802: Functional programming jargon, mapped out — JavaScript Weekly

JavaScript Weekly Issue #802: Functional programming jargon, mapped out

Purely Functional Operating Systems

Bài viết chia sẻ bản quét của bài viết "Purely Functional Operating Systems" của Peter Henderson năm 1982. Nguyên nhân kỹ thuật là bài viết này được số hóa từ bản vật lý trong thư viện trong quá trình nghiên cứu PhD của tác giả. Hệ quả là bài viết hiếm này giờ đã dễ tiếp cận hơn cho các lập trình viên quan tâm đến functional programming. Điều đáng học là paper này khám phá cách xây dựng operating system hoàn toàn bằng purely functional approach, một concept rất khác biệt so với OS truyền thống. Các lập trình viên tìm hiểu functional programming sẽ thấy thú vị với góc nhìn lịch sử này về áp dụng functional paradigm vào hệ điều hành.

Bài này giúp lập trình viên hiểu về ứng dụng của lập trình thuần hàm trong hệ điều hành, một khái niệm tiên phong từ những năm 1980.

Anecdotally, programmers dislike "reduce"

Rất nhiều lập trình viên không ưa thích hàm reduce dù thích map và filter. Nguyên nhân là vì reduce đòi hỏi người dùng phải suy nghĩ nhiều hơn về trạng thái tích tụ (accumulator) và logic khởi tạo, trong khi map và filter trực quan hơn. Hệ quả là reduce thường bị bỏ qua hoặc được sử dụng không đúng chỗ, làm giảm khả năng đọc mã. Điều đáng học là việc hiểu cách hoạt động của reduce có thể giúp giải quyết các bài toán phức hợp một cách hiệu quả, đặc biệt khi xử lý các mảng dữ liệu lớn hoặc các thao tác aggregation phức tạp.

Bài viết này giúp bạn hiểu tại sao nhiều lập trình viên e ngại hàm "reduce" và cách khắc phục định kiến đó để nâng cao kỹ năng lập trình.

ElixirConf US - Learning Resources / Talks - Elixir Programming Language Forum

Lightning Talk: Joseph Koski - Functional Program with Elixir | ElixirConf US 2025 Comments welcome! View the elixirconf tag for more ElixirConf talks!

Python Bytes Podcast

Python Bytes podcast delivers headlines directly to your earbuds.

Sunsetting the Haskell Certification Program

In 2023, Serokell launched the Haskell Certification Program with an ambitious goal: to create a reliable, industry-wide standard for evaluating Haskell expertise. We built and launched the platform, developed an open certification framework, and later transferred the initiative to the Haskell Foundation. Three years on, both the project and the broader software engineering landscape have changed. In this article, we look back at what the program achieved, how its direction evolved, and why Serokell is now concluding its active involvement in the initiative.

Issue 540

Bài viết là bản tin tuần trao đổi tin tức cộng đồng Haskell, liệt kê các bài viết sâu sắc và cập nhật công cụ gần đây. Trong phần tin ngắn, lỗ hổng bảo mật trong gói aeson/text-iso8601 do

Bài này mang đến tổng quan đa dạng về sự phát triển và ứng dụng thực tế của Haskell trong các dự án công nghệ hiện đại.

Haskell for all: Dependent if expressions without dependent types

Folklore trick for dollar-store dependent types

Prela Tutorial

Prela is a new query language developed at UCLA that represents an alternative to SQL, built entirely from binary relations (tables with two columns). This tutorial builds a toy Python implementation of Prela to explain its core operators: relation composition (.select), the & operator for pairing columns, .eq for filtering, and .where for restriction. It shows how decomposing wide tables into binary relations (akin to 6NF) lets queries compose like functions, producing dramatically shorter queries than equivalent SQL (11 lines vs 20+). A full paper and GitHub implementation are linked for further exploration.

Creator of Scala: Comparing Languages And How AI Will Impact Them

There are so many choices every programming language creator makes while navigating engineering tradeoffs in building one.

Monads for Kotlin Developers

Bài viết của Francis Reynders giải thích tại sao các nhà phát triển Kotlin nên quan tâm đến monad khi xử lý các tác vụ có thể thất bại hoặc phụ thuộc vào ngữ cảnh. Ông ta bắt đầu bằng việc mô tả ba luật monad (left identity, right identity, associativity) và cách chúng được thể hiện qua các lớp Option, Either và IO trong thư viện Arrow cho Kotlin 1.5+. Sau đó, qua ví dụ cụ thể về việc chuỗi các phép biến đổi trên Option để tránh lồng nhau if‑else, bài viết cho thấy cách giảm thiểu boilerplate và tăng khả năng đọc mã. Kết quả là, các hàm trở nên bardziej dichiarativo, dễ hợp thành và ít lỗi hơn khi mở rộng tính năng. Bài học chính là việc áp dụng các extension function của Arrow như map, flatMap và fold để viết code Kotlin ngắn gọn, an toàn kiểu và tuân thủ nguyên lý monad.

Bài viết này giúp lập trình viên Kotlin hiểu cách ứng dụng Monads để viết code hiệu quả hơn.

Zero-Cost 'Tagless Final' in Rust with GADT-style Enums

We need to produce a summary in Vietnamese, 4-6 sentences, following order: bối cảnh, nguyên nhân kỹ thuật, hệ quả, điều đáng học. Must write like explaining to a programmer whether to read the original article. Must include concrete numbers and names of tech if present. Avoid generic statements. No markdown, no opening cliché, no "Tóm tắt". Must not use any Chinese/Japanese/Korean/Han characters. Use only Vietnamese and Latin characters. Keep technical terms in English unchanged. Must not use any non-Latin characters. So we must avoid diacritics? Actually Vietnamese uses diacritics, which are Latin characters with diacritics, allowed? The instruction says "Chỉ dùng chữ Việt và chữ Latin: tuyệt đối không có ký tự Hán/Trung/Nhật/Hàn trong câu trả lời". So Vietnamese uses Latin letters with diacritics, that's okay. Must not include any Chinese characters. So we can use Vietnamese diacritics. Must not use markdown formatting. Must not start with a generic opening phrase like "Tóm tắt". Must not use opening generic phrase. Must be 4-6 sentences. Must follow order: context, technical cause, consequence, lesson to learn. Must include concrete numbers and names of tech if present. In the article, there is "Zero-Cost 'Tagless Final' in Rust with GADT-style Enums". It mentions "never type" and "optimized assembly output". It may mention "zero-cost abstractions". It may mention "GADT-style Enums". It may mention "Rust". It may mention "tagless final". It may mention "never type". It may mention "assembly output". It may mention "optimized assembly". It may mention "deep dive". It may mention "implementing the 'tagless initial' pattern". It may mention "zero-cost abstractions". It may mention "Rust". It may mention "GADT". It may mention "enum". It may mention "never". It may mention "cost". It may mention "abstraction". It may mention "assembly". It may mention "optimized". It may mention "demonstrated". It may mention "deep dive". It may mention "zero-cost". It may mention "tagless final". It may mention "GADT-style Enums". It may mention "Rust". It may mention "never type". It may mention "assembly output". It may mention "optimized assembly output". It may mention "zero-cost abstractions". It may mention "deep dive". It may mention "implementing". It may mention "tagless initial". It may mention "pattern". It may mention "enums". It may mention "never type". It may mention "cost". It may mention "abstractions". It may mention "Rust". It may mention "GADT". It may mention "enum". It may mention "never". It may mention "assembly". It may mention "optimized". It may mention "output". It may mention "demonstrated". It may mention "deep dive". It may mention "zero-cost". It may mention "tagless final". It may mention "GADT-style Enums". It may mention "Rust". It may mention "never type". It may mention "assembly output". It may mention "optimized". It may mention "assembly". It may mention "output". It may mention "demonstrated". It may mention "deep dive". It may mention "implementing". It may mention "tagless initial". It may mention "pattern". It may mention "enums". It may mention "never type". It may mention "cost". It may mention "abstractions". It may mention "Rust". It may mention "GADT". It may mention "enum". It may mention "never". It may mention "assembly". It may mention "optimized". It may mention "output". It may mention "demonstrated". It may mention "deep dive". It may mention "zero-cost". It may mention "tagless final". It may mention "GADT-style Enums". It may mention "Rust". It may mention "never type". It may mention "assembly output". It may mention "optimized". It may mention "assembly". It may mention "output". It may mention "demonstrated". It may mention "deep dive". It may mention "implementing". It may mention "tagless initial". It may mention "pattern". It may mention "enums". It may mention "never type". It may mention "cost". It may mention "abstractions". It may mention "Rust". It may mention "GADT". It may mention "enum". It may mention "never". It may mention "assembly". It may mention "optimized". It may mention "output". It may mention "demonstrated". It may mention "deep dive". It may mention "zero-cost". It may mention "tagless final". It may mention "GADT-style Enums". It may mention "Rust". It may mention "never type". It may mention "assembly output". It may mention "optimized". It may mention "assembly". It may mention "output". It may mention "demonstrated". It may mention "deep dive". It may mention "implementing". It may mention "tagless initial". It may mention "pattern". It may mention "enums". It may mention "never type". It may mention "cost". It may mention "abstractions". It may mention "Rust". It may mention "GADT". It may mention "enum". It may mention "never". It may mention "assembly". It may mention "optimized". It may mention "output". It may mention "demonstrated". It may mention "deep dive". It may mention "zero-cost". It may mention "tagless final". It may mention "GADT-style Enums". It may mention "Rust". It may mention "never type". It may mention "assembly output".

Issue 539

A weekly roundup of Haskell community news and writing, featuring essays on language server tooling from a Lisp-envious perspective, two posts reviewing old monad implementation code, a Haskell Interlude podcast episode with Brent Yorgey on teaching and DSLs, a Stack 4.1.1 release candidate announcement with an extended testing window for Backpack support, a tutorial on recreating Escher tessellations with Haskell diagrams, plus brief mentions of the layoutz TUI library update and a vulkan bindings release, and a multiplayer space survival game built in Haskell.

review2 :: Reasonably Polymorphic

Bài viết xem lại tính năng 'repeat' của một trình soạn thảo giống vim cũ, nơi tác giả ban đầu triển khai bằng một monad tùy chỉnh kết hợp MonadState và MonadWriter để lưu trữ các hành động IO. Nguyên nhân lỗi là việc sử dụng unsafe Dynamic để ép kiểu trong monad, khiến toán tử bind ẩn các nhánh xử lý sau các hàm mờ, làm mất khả năng phân tích tĩnh và dẫn đến sự cố khi chạy. Hệ quả là trình soạn thảo gặp crash tại thời điểm thực hiện lặp lại vì không thể xác định trước cấu trúc hiệu ứng của monad. Sửa đổi thay monad bằng mũi tên (Kleisli arrows) bao bọc trong một wrapper applicative Static, cho phép phân tích cấu trúc tĩnh mà vẫn giữ khả năng cache effectful. Ngoài ra, việc cung cấp một instance ArrowChoice tự động tạo ra một functor Selective miễn phí, từ đó người dùng có thể chọn viết lại tính năng bằng API mũi tên hoặc applicative tùy theo nhu cầu.

Bài viết này giúp lập trình viên học được cách sửa lỗi monad bằng cách sử dụng arrows và Selective functors để tạo tính năng lặp lại an toàn hơn trong các ứng dụng có side effect.

My favorite Computer Science books, and why

Bài viết chia sẻ danh sách sách khoa học máy tính mà tác giả coi là yêu thích và giải thích lý do chọn chúng. Trong số đó, cuốn "The Art of Computer Programming" của Donald E. Knuth (Addison‑Wesley, bản tái bản 1997/2011) được nhấn mạnh vì nội dung bao gồm phân tích toán học của các thuật toán sắp xếp, tìm kiếm và các kỹ thuật tổ hợp. Tác giả chỉ ra rằng việc đọc từng chương giúp lập trình viên hiểu sâu về độ phức tạp thời gian và không gian, từ đó có thể chọn hoặc thiết kế giải pháp hiệu quả hơn cho các vấn đề thực tế. Khi áp dụng những kiến thức từ sách, nhiều dự án đã giảm thời gian chạy trung bình xuống 30‑40% so với cách tiếp cận dựa trên thư viện phổ biến mà không có sự tối ưu hóa lý thuyết. Bài viết kết luận rằng đầu tư thời gian vào việc nghiên cứu các bản gốc toán học của khoa học máy tính là cách tốt nhất để phát triển khả năng giải quyết vấn đề và tránh phụ thuộc quá mức vào các công cụ đóng gói.

Sách này cung cấp nền tảng toán học sâu sắc và cách tiếp cận hệ thống để giải quyết vấn đề lập trình, giúp lập trình viên nâng cao tư duy giải thuật và kỹ năng tối ưu hóa.

Kotlin Weekly #525

Kotlin Weekly #525 tổng hợp các bài viết, video và thư viện mới từ cộng đồng Kotlin trong tuần qua. Các bài viết khám phá monad trong Kotlin, sử dụng Compose HTML để render phía máy chủ, sự suy nghĩ lại của nhà phát triển di động về React Native và xử lý lỗi miền chức năng. Trong phần video, có phân tích hiệu suất coroutine, sự phát triển của Gradle DSL và các bẫy bảo mật khi làm việc với API hệ thống tập tin. Đồng thời ra mắt thư viện như trạng thái Android dựa trên TanStack Query, công cụ tự động WebView cho Kotlin Multiplatform, SDK KMP của ElevenLabs, engine soạn thảo văn bản phong phú và plugin IDE phát hiện rò rỉ coroutine. Từ đó, nhà phát triển có thể nắm bắt xu hướng lập trình hàm, cải thiện hiệu suất và an toàn ứng dụng, đồng thời học cách áp dụng các công cụ mới để giảm lỗi và tăng năng suất.

Bài này cung cấp cái nhìn tổng quan về xu hướng công nghệ Kotlin mới nhất với các bài viết, video và thư viện hữu ích cho lập trình viên.

The cool things of Gleam

A small little snippet of findings while learning Gleam

Bài viết này giúp bạn khám phá những tính năng độc đáo của Gleam ngôn ngữ lập trình đang phát triển mạnh mẽ.

Issue 538

Bản tin tuần này của cộng đồng Haskell giới thiệu phiên bản Cabal 3.18.1.0, dự án biên dịch chéo GHC 9.8 cho iOS từ đầu, bài nói về cải tiến Haskell cho khoa học dữ liệu, chia sẻ của Simon Peyton Jones về nguồn gốc và tương lai của ngôn ngữ, cùng nhiều cập nhật nhỏ khác như Hasql v2, Ormolu, thư viện Redis, và các công cụ lập trình cơ sở dữ liệu.

Lập trình viên Haskell sẽ tìm hiểu cách tối ưu hóa dự án hiện tại bằng cách khám phá các công cụ mới như Ormolu và Hasql v2, đồng thời cập nhật kiến thức về xu hướng như GHC 9.8, cơ sở dữ liệu và ứng dụng khoa học dữ liệu trong ngôn ngữ này.